Parçalı Krallık Tayland

Modern Bangkok, barışçıl protestolardan askeri darbelere pek çok olayın yaşandığı politik bir tiyatro sahnesi gibi.

Ülkede yıllardır süren siyasi karışıklıklar ordunun yönetime el koymasıyla sonuçlandı. Peki ama huzursuzluğun kökeninde ne yatıyor? Paranın cazibesi geleneklerin gücünü azaltabiliyor. Tayland’da yerleşik sosyal düzenin otuz yıl kadar önce sallanmaya başlamasının nedeni de işte buydu. 1980’lerde yaşanan ekonomik patlamayla birlikte zenginlik ülkeye öylesine büyük bir hızla girdi ki, yalnızca bir kuşak içinde kişi başına düşen milli gelir üçe katlandı. Başkent Bangkok, alışveriş merkezlerinin kendilerine yer açmak için Budist tapınaklarıyla rekabet ettiği, gökdelenlerle dolu bir metropol haline geldi. İş bulmak üzere kırsal kesimden büyük kente akın edenler, bir yandan ülkede hakim geleneksel aile yapısının parçalanmasına yol açarken, bir yandan da dünyayı farklı şekillerde görme yolları keşfetti.

Tayland’ın 67 milyonluk nüfusunun yaklaşık yüzde 10’u Bangkok’ta yaşıyor. Kırsal kesimden gelen birkaç milyon göçmen işçi de hesaba katıldığında rakam iyice büyüyor. Artık asfalt yollara, elektriğe, motosiklete ve televizyona sahip olan Tayland köylüsü, dünyanın refah düzeyi en yüksek yoksulları arasına girdi ve hatta “orta gelirli köylü” şeklinde bir akademik tanım bile edindi.

Ancak refah artışı zengin–yoksul arasındaki büyük uçurum karşısında yaşanan hoşnutsuzluk duygusunu da beraberinde getirdi. Tüm bu sayılanların sonucu olarak Tayland tarihsel bir taban kayması yaşıyor ve hırslı politikacılar tarafından yüreklendirilen yoksullar artık, geçmişte hep erişim alanları dışında kalmış olan bolluk ve itibardan pay istiyor. Tayland’ın yerleşik politik kurumlarından oluşan ittifak ise –yani saray, bürokrasi, yargı ve merkezde de ordu– buna karşı çıkıyor; sosyal ve özel yaşamı düzenleyen hiyerarşik sistemin kendilerine sağladığı ayrıcalıkları bırakmak istemiyor.

James Nachtwey

Kuzey Tayland’ın Chiang Mai bölgesindeki çeltik üreticilerinin çoğu, 2001’d

James Nachtwey

Farklı çağların ikonları bir arada: Evde sağlık hizmeti veren robot Dinsow,

James Nachtwey

Tayland’ı etkisi altına alan değişimlerin hepsi bu kadar faydalı değil. “Kı

James Nachtwey

Müslüman kız çocukları Tayland’ın en güney ucundaki Pattani bölgesinde, yet

James Nachtwey

Tayland ordusuyla giriştikleri silahlı çatışmada öldürülen Malay asıllı Müs

James Nachtwey

Bangkok’taki bir alışveriş merkezinin önünde Şubat 2014’te gerçekleştirilen

James Nachtwey

Hükümet karşıtı protestocular, Bangkok’ta yaşamı durdurmak ve Başbakan Ying

James Nachtwey

Hükümet karşıtı protestocular, Bangkok’ta yaşamı durdurmak ve Başbakan Ying

James Nachtwey

Fotoğrafta, ülkenin kuzeydoğusunda, Loei bölgesinin sokaklarından birinde g

James Nachtwey

Hükümet karşıtı protestocuların saldırısına maruz kalan polisler Tayland Kr

James Nachtwey

Modacı Vatit Virashpanth ve Itthi Metanee, yeni tasarladıkları ipek gece el

James Nachtwey

Tayland kültürüne Budist semboller hâkim ama ulusun giderek laikleşmesiyle

James Nachtwey

Bangkok’taki sosyetik bir ödül töreni, son otuz yıl içinde Tayland ekonomis

James Nachtwey

Tayland’ın en tanınmış sosyetik simalarının ve ünlülerinin sıralandığı Jet

James Nachtwey

Gökdelenler ve alışveriş merkezleriyle dolu turistik Sukhumvit bölgesinden

James Nachtwey

Thai box salonlarına ter ve umut hakim. Phetphanom Meenayothin gibi gençler

James Nachtwey

Bangkok’un yabancılara hizmet veren kırmızı fener bölgesi Patpong’taki bir

Söz konusu dinamikler, yedi ay boyunca tırmanan gerginliğin ardından dramatik bir noktaya ulaştı ve 22 Mayıs’ta askeri bir darbeyle ordu yönetime el koydu. Gece sokağa çıkma yasağı ilan edildi, ifade özgürlüğü ve basına kısıtlamalar getirildi. Devrik hükümetin liderlerinin bir bölümü tutuklanırken bazıları da saklanmak zorunda kaldı. Gazetecilere, politikacılara ve sözünü sakınmayan akademisyenlere “teslim ol” çağrısı yapıldı.

Devrik hükümetin eğitim bakanı Chaturon Chaisang da tutuklananlar arasındaydı. Silahlı askerler tarafından götürülmesinden hemen önce Chaisang, “Darbenin tüm bu çatışmaları, siyasi karışıklığı ve şiddeti sona erdireceğini düşünenler varsa yanılıyorlar,” yorumunu yapmıştı. Darbenin birkaç gün ardından bu yazıyı kaleme aldığım dönemde ne Tayland’ın nereye gittiğini bilmek mümkündü, ne de dergi baskıya girdiğinde ülkenin hangi noktada bulunacağını tahmin etmek.

Tayland’da yaşayan İngiliz tarihçi Chris Baker, “Belirleyici güçler, zenginlik ve gücün bölüşümü talebinin lehine işliyor,” diyor. “Ama bu aşamalı olarak ve düzensiz bir biçimde gerçekleşecek.”

Güçlenen alt sınıf, açık ara ülkenin en büyük siyasi grubu. Adayları 2001’den bu yana tüm genel seçimleri kazanmış olsa da ya askeri darbeler ya da politik mahkeme kararlarıyla iktidar hep ellerinden alınmış. Anlaşmazlıkların normalde dolaylı yollarla, yumuşak sözler ve her amaca uygun Tayland gülümsemesiyle çözüldüğü bir kültür, yeni ortaya çıkan bir husumet ve hoşgörüsüzlük havasının etkisi altına giriyor.

Devamını National Geographic Türkiye'nin Eylül 2014 sayısında veya iPad Eylül 2014 edisyonunda okuyabilirsiniz.

Yorum Yaz

Toplam Yorum: 0

Yorum yapabilmek için giriş yapmanız gerekmektedir.

James Nachtwey

Kuzey Tayland’ın Chiang Mai bölgesindeki çeltik üreticilerinin çoğu, 2001’den bu yana tüm genel seçimleri kazanan popülist “kırmızı gömlekliler” hareketine dahil. Ülkede her seçim zaferinin ardından, Bangkok’un geleneksel elit kesimi tarafından askeri darbeler veya mahkeme kararlarıyla iktidar ellerinden alınmış.

James Nachtwey

Hükümet karşıtı protestocuların saldırısına maruz kalan polisler Tayland Kralı Bhumibol Adulyadej’in posterinin altında. Ülkede Şubat 2014’te yaşanan çatışmalarda dört kişi öldü, 64 kişi yaralandı. 86 yaşındaki kralın saltanatının sonuna yaklaşması politik huzursuzluğun ardında yatan faktörlerden biri.

James Nachtwey

Modacı Vatit Virashpanth ve Itthi Metanee, yeni tasarladıkları ipek gece elbisesini model üzerinde deniyor. 1980’lerde başlayan ekonomik büyüme sonucunda Bangkok’ta jet sosyete gelişmiş. Ancak gelir eşitsizliğinin büyümesi nedeniyle birçok Tay güç koşullar içinde yaşıyor.

James Nachtwey

Tayland kültürüne Budist semboller hâkim ama ulusun giderek laikleşmesiyle birlikte din halkın büyük kesimi için hayatın odak noktası olmaktan uzaklaşıyor.

James Nachtwey

Bangkok’taki sosyetik bir ödül töreni, son otuz yıl içinde Tayland ekonomisinde yaşanan büyümenin semeresini toplayanların lüks yaşamına tanıklık ediyor.

James Nachtwey

Tayland’ın en tanınmış sosyetik simalarının ve ünlülerinin sıralandığı Jet Sosyete 500’i yayınlayan medya şirketinin düzenlediği gösterişli etkinliğe katılan bir aktris.

James Nachtwey

Gökdelenler ve alışveriş merkezleriyle dolu turistik Sukhumvit bölgesinden pek de uzak olmayan Khlong Toei gecekondu mahallesinde insanlar derme çatma evlerde üst üste yaşıyor. Fotoğraftaki çift ve 15 yaşındaki kızları (uyuyan) çöplerden geridönüşüm malzemesi toplayarak geçimlerini sağlıyor.

James Nachtwey

Thai box salonlarına ter ve umut hakim. Phetphanom Meenayothin gibi gençler, bu popüler ulusal spor dalında yıldızlaşarak yoksulluktan kurtulmaya çalışıyor. Fotoğrafta Bangkok’ta antrenman yaparken görülen 22 yaşındaki Phetphanom’un ailesi ülkenin güneyinde yaşıyor ve kauçuk toplayarak geçiniyor.

James Nachtwey

Bangkok’un yabancılara hizmet veren kırmızı fener bölgesi Patpong’taki bir go-go barda dans eden genç kadınlar. Kadınların kırsal bölgede yaşayan ailelerinin geçimini sağlamak için bu tür işlerde çalışması oldukça yaygın.

James Nachtwey

Farklı çağların ikonları bir arada: Evde sağlık hizmeti veren robot Dinsow, Budist rahibe hizmet ediyor.

James Nachtwey

Tayland’ı etkisi altına alan değişimlerin hepsi bu kadar faydalı değil. “Kırmızı gömlekliler”den Sitpipong Sittisuan 2010’daki hükümet karşıtı protestolarda vurulmuş ve kafatasının neredeyse yarısını kaybetmiş.

James Nachtwey

Müslüman kız çocukları Tayland’ın en güney ucundaki Pattani bölgesinde, yetimler ve yoksul çocuklar için kurulmuş bir devlet okulunda ders çalışıyor. Nüfusunun çoğunluğu Malaylardan oluşan eski bir sultanlık olan Pattani, ülkenin en geri kalmış bölgelerinden biri.

James Nachtwey

Tayland ordusuyla giriştikleri silahlı çatışmada öldürülen Malay asıllı Müslüman ayaklanmacıların cesetleri Pattani’de bir caminin avlusunda yatıyor. Malaylar, eski adı Siyam olan ülkeye 1909’da katılan en güneydeki üç bölgede çoğunlukta. Halen sürmekte olan özerklik mücadelesinde 2004’ten bu yana 6 bin kişi yaşamını yitirdi.

James Nachtwey

Bangkok’taki bir alışveriş merkezinin önünde Şubat 2014’te gerçekleştirilen bombalı saldırıda iki küçük çocuğunu yitiren baba cenazede yas tutuyor. Saldırı, çocukların yemek yemeyi henüz bitirdiği alışveriş merkezi yakınlarında düzenlenen hükümet karşıtı bir yürüyüşü hedefliyordu.

James Nachtwey

Hükümet karşıtı protestocular, Bangkok’ta yaşamı durdurmak ve Başbakan Yinglak Şinavatra’yı istifaya zorlamak için 2014 başlarında sokaklara döküldüler. Anayasa Mahkemesi, Yinglak’ı 7 Mayıs’ta görevden aldı. On beş gün sonra, monarşi destekli bir darbeyle ordu yönetime el koydu.

James Nachtwey

Hükümet karşıtı protestocular, Bangkok’ta yaşamı durdurmak ve Başbakan Yinglak Şinavatra’yı istifaya zorlamak için 2014 başlarında sokaklara döküldüler. Anayasa Mahkemesi, Yinglak’ı 7 Mayıs’ta görevden aldı. On beş gün sonra, monarşi destekli bir darbeyle ordu yönetime el koydu.

James Nachtwey

Fotoğrafta, ülkenin kuzeydoğusunda, Loei bölgesinin sokaklarından birinde gençlik fotoğrafı elde taşınan Kral Bhumibol dünyanın en uzun süredir tahtta bulunan hükümdarı. Tay halkı ona saygı duyuyor. Artan politik ayrılıklarla birlikte ülkede uzun yıllar boyunca dokunulmazlığını sürdüren monarşi de sorgulanmaya başladı.