Bakir Dünya: Güney Line Adaları

Pasifik Okyanusu’nun ücra bir köşesindeki denizaltı cenneti koruma altına alınıyor. Fotoğrafta görülen Caroline Adası’nın sularını da etkileyen bu kararda National Geographic’in Bakir Denizler (Pristine Seas) Projesi’nin de katkısı var.

Büyük Okyanus’un ücra bir köşesinde bir denizaltı cenneti koruma altına alınıyor.  Fotoğrafta görülen Caroline Adası’nın sularını da etkileyen bu koruma kararında National Geographic’in Pristine Seas (Bakir Denizler) projesinin de etkisi var.

“Bir uzaylı dünyaya sadece bir günlüğüne gelse ve bir mercan resifi görmek istese,” diyor, National Geographic Kâşifi Enric Sala, “Onu Millennium Atolü’ne götürürdüm.”

Uzaylının göreceği bu yer, Büyük Okyanus’un belki de en bakir takımadası içinde yer alıyor. Daha çok Millennium (Milenyum) diye bilinen Caroline, Flint, Vostok, Malden ve Starbuck adlı beş küçük adacık, topluca Güney Line Adaları olarak anılıyor. Hawaii’nin 2–3 bin kilometre kadar güneyinde kalan bu insansız mini toprak parçalarını çevreleyen sular, aşırı sömürülmüş bir okyanustan geriye kalan en son gerçek yabanıl doğa örneklerinden biri olma özelliğini taşıyor. Ve şimdi bu bölge koruma altına alınıyor. Kiribati hükümeti, kısa bir süre önce her bir adanın çevresinde 12 deniz millik balık avlama yasağı kuşağı ilan etti. Bu kararda, deniz ekolojisi uzmanı Sala’nın ve gezegenin en az zarar görmüş deniz ortamlarını belgeleyip koruma amacı güden National Geographic Pristine Seas projesinin de etkisi var. Sala, 2009’da bölgede gerçekleştirdiği bir keşif gezisinden bu yana Güney Line Adaları’nın deniz koruma alanı ilan edilmesini ümit ediyordu. “Bu adalar ‘bakir’ kelimesinin gerçekte ne anlama geldiğini kavramamıza yardımcı oluyor,” diyor Sala. “Ekolojik öyküleri, mercan yoğunluğu, balık biyokütlesi, en büyük yırtıcıların sayısı ve biyolojik çeşitlilik gibi özellikleriyle her açıdan muhteşem.”

Brian Skerry

Siyah yüzgeçli köpekbalıkları, mavi yüzgeçli akya, çifte benekli mercan (ön

Brian Skerry

Deniz biyologları, sağlıklı mercan resiflerinin renkli balık kümelerinin de

Brian Skerry

Dünyanın başka yerlerinde mercanlar ağarma ve hastalıklarla yok olurken Gün

Brian Skerry

Pasifik basık alınlı papağan balığı gibi otoburların aşırı avlanması nedeni

Brian Skerry

Flint Adası’nın etrafındaki resifleri döven dalgalar, sadece en dirençli me

Brian Skerry

Line Adaları’nın adı Ekvator’un üzerinde olmalarından geliyor. Ekvator, den

Brian Skerry

Beyaz kenarlı tekboynuz balığı, Güney Line Adaları’nın sularında görülen 32

Brian Skerry

Millennium Adası’ndaki bıyıklı balıklardan ikisi, mercanlardaki yuvalarının

Brian Skerry

Aşil cerrahbalıkları, plankton yemek üzere Vostok Adası civarındaki akıntıl

Brian Skerry

Starbuck Adası’ndaki lahoz balıkları, sağlıklı resiflerdeki balık toplulukl

Brian Skerry

Resifin ilerisinde sürüler halinde dolaşan çizgili baraküdalar denizi doldu

2009 keşif gezisi sırasında, dalgıçlar beş adanın sualtı dünyasında bin saatten fazla zaman geçirmiş ve gördükleri karşısında şaşkına dönmüş. Bazı resiflerde mercanlar o kadar yoğunmuş ki, deniz tabanının yüzde 90’ını kaplıyorlarmış –ki bu, Karayipler’de görülen yüzde 5 ila 10 arasındaki mercan oranından önemli ölçüde yüksek bir rakam.

El Niño hava olayları sonucu su sıcaklığında yaşanan ani artışlar, Büyük Okyanus genelinde büyük boyutlu mercan ölümlerine yol açmış olsa da Güney Line Adaları’nın resiflerinde ağarma ya da hastalık belirtisi yokmuş. Sala, “Bölgenin, deniz sıcaklığındaki artıştan ağır hasar gördüğünü biliyoruz. Mercan ölümleri görmeyi bekliyorduk ama resifler kusursuzdu,” diyor.

Mercanlar, deniz ekosistemine ait diğer ögelerin de bol olduğu yerlerde genelde daha dayanıklı olma eğilimindeler. Millennium’daki lagünün bazı yerlerinde, dev teniztarağı yoğunluğu metrekarede 40’a ulaşıyor. Bu sayı, eti ve kabuğu son derece revaçta olan bu hayvanlarda neredeyse görülmemiş bir bolluk. “Dev deniztarakları atol lagünlerinin çoğunda yok oldu,” diye ekliyor Sala.

Devamını National Geographic Türkiye'nin Eylül 2014 sayısında veya iPad Eylül 2014 edisyonunda okuyabilirsiniz.

Yorum Yaz

Toplam Yorum: 0

Yorum yapabilmek için giriş yapmanız gerekmektedir.

Brian Skerry

Siyah yüzgeçli köpekbalıkları, mavi yüzgeçli akya, çifte benekli mercan (ön planda) hiç bitmeyen yiyecek arayışında Millennium Adası’nın lagününe açılan sığ bir geçidi dolduruyor. Bu gibi büyük yırtıcılar, dünyanın en sağlıklı mercan resiflerinin geleceğini belirliyor

Brian Skerry

Pasifik basık alınlı papağan balığı gibi otoburların aşırı avlanması nedeniyle birçok resif algi kaplanmış durumda. Oysa güney Line adalarında, besin ağı dengesini koruyor.

Brian Skerry

Flint Adası’nın etrafındaki resifleri döven dalgalar, sadece en dirençli mercan türlerinin yetişmesine neden oluyor. Dalga gücünün azaldığı resif platformunun ilerisinde mercanların renk ve biçimleri başdöndürücü bir çeşitliliğe bürünüyor.

Brian Skerry

Line Adaları’nın adı Ekvator’un üzerinde olmalarından geliyor. Ekvator, denizciler tarafından line (çizgi) olarak adlandırılıyor. Malden Adası su üzerinde büyük oranda çorak ama sualtındaki zenginliği National Geographic’in Pristine Seas projesinin bilim insanlarını cezbetmişti.

Brian Skerry

Beyaz kenarlı tekboynuz balığı, Güney Line Adaları’nın sularında görülen 325 balık türü arasında yer alıyor. Boynuzunun amacı bilinmiyor ama dövüşmek için kullanmıyor. Alan anlaşmazlıkları durumunda kuyrukları civarındaki keskin çıkıntıları kullanıyorlar.

Brian Skerry

Millennium Adası’ndaki bıyıklı balıklardan ikisi, mercanlardaki yuvalarının güvenliğinden ayrılmak için karanlığı bekliyor. Gece beslendikten sonra sabah yeniden burada gizlenecekler.

Brian Skerry

Aşil cerrahbalıkları, plankton yemek üzere Vostok Adası civarındaki akıntılı bir alanda toplanmış. Bu kadar büyük balık sürüleri resiflerde çok az görülüyor.

Brian Skerry

Starbuck Adası’ndaki lahoz balıkları, sağlıklı resiflerdeki balık topluluklarında egemen yırtıcılar arasında yer alıyor. Yavaş büyüyen ve uzun yaşayan bu orfoz balığı türü aşırı avlanmadan ilk etkilenen balıklar arasında yer alıyor.

Brian Skerry

Resifin ilerisinde sürüler halinde dolaşan çizgili baraküdalar denizi dolduruyor. Güney Line Adaları’nın etrafındaki 12 deniz millik balık avlanma yasağı alanı, baraküdaların yanı sıra daha az yaygın resif balıklarını da koruyacak.

Brian Skerry

Deniz biyologları, sağlıklı mercan resiflerinin renkli balık kümelerinin değil yırtıcıların egemen olduğu ve av durumundaki balıkların saklandığı bir yer olduğunu öğrendiler. Bunun en iyi örneklerinden Millennium Adası’nda, gri resif köpekbalığı bomboş görünen sularda kol geziyor.

Brian Skerry

Dünyanın başka yerlerinde mercanlar ağarma ve hastalıklarla yok olurken Güney Line Adaları’nın resifleri hâlâ sağlam. Bilim insanları, mercanların sağlıklı yapısında bozulmamış ekosistemlerin kilit önemde olduğuna inanıyor.