Franz Josef Toprakları

Rudolf Adası’nda bir kutup ayısı nöbette. Rusya’ya bağlı Franz Josef Toprakları adını taşıyan takımada grubu, 2013 yazında bölgede yapılan ve farklı alanları kapsayan bilimsel keşif gezisinin odağıydı.

Rusya'daki Franz Josef Toprakları'nda eriyen buz, birçok değişikliği de beraberinde getiriyor.

Feodor Romanenko kollarını kaldırıyor. Yüzünde her zamanki muzip gülümsemesiyle “Dear colleagues,” (sevgili meslektaşlarım) diye sesleniyor bize. Sonra da Rus aksanlı Fransızcasıyla konuşmaya devam ediyor. “Dear colleagues” bildiği yegâne İngilizce ifade değil, ama en sevdiği kelimeler olduğu açık. Bizim gibi farklı ülkelerden gelmiş karma bir grubun dikkatini çekmek için de hayli kullanışlı. Sarp, pek de güvenilir gözükmeyen, döküntü kaplı sevimsiz bir yamacı işaret ederken, “Sevgili meslektaşlarım, şimdi şuraya tırmanmamızı öneriyorum,” diyor. Ve daha sonra: “Sevgili meslektaşlarım, öğle yemeği vakti! Sert rüzgârlar ve bir sonraki tipi gelip bizi bulmadan burada, bu kayalıkların üzerinde yiyelim.” Ve akşam toplantısı. Yine “Sevgili meslektaşlarım,” diye başlıyor konuşmasına. “Bugün grubum beş harika keşifte bulundu!” derken neşe içinde övünüyor. “İki tür bazalt buldular. Ve Mezozoik Zaman’dan kalma bazı çökeltiler! Ve de son dönemde ‘buzulsuzlaşma’nın yaşandığına dair bir kanıt!” diyor Moskova Üniversitesi’nden jeomorfolog Romanenko. Kuzey Buz Denizi’nin kıyıları ve adalarında geçirdiği 28 yıldan sonra bile işine duyduğu çocuksu heyecanı koruyor.

Kuzey enlemlerinin zorlu coğrafyasında güç bela ilerlerken, sahada bilim yapıyor olmaktan –yakın gözlemden, birbirini tekrarlayan örüntüler görmekten, farklı pek çok bilinmez arasından buzulların mevcut durumu ve geleceğine yönelik soruları yanıtlayabilecek veriler toplamaktan– aldığı keyif çevresine dalga dalga yayılıyor; üstelik bu keyif bulaşıcı.Romanenko ile Kuzey Kutup Bölgesi’nin Rusya’ya ait kesiminin en kuzeyine, Franz Josef Toprakları olarak bilinen takımadaya geldik. Başlıca amacımız olmasa da, burada öğreneceğimiz pek çok şeyin altında şu soru yatıyor. Aslında bir değil, üç soru: Daimi buz neden eriyor? Daha ne kadar eriyecek? Ve bunun ne gibi ekolojik sonuçları olacak? Kuzey Kutup Bölgesi ya da Antarktika. İklim değişiminin yaşandığı bu dönemde kutup bölgelerinin en uçlarına biyolojik keşif gezisi yaptığınızda, ister doğrudan ister dolaylı olarak ele alın,buzul meselesi hep öne çıkıyor.

Cory Richards

Morslar, Hooker Adası yakınlarındaki keşif gemisine yaklaşıyor. Yaz ayların

Cory Richards

Hooker Adası’nın dağlık burunlarından biri olan Rubini Kayası’nın sarp yüzü

Cory Richards

Ilyushin–14T kargo uçağının enkazı, Krenkel İstasyonu adını taşıyan eski So

Cory Richards

Rusya Bilimler Akademisi’nden Daria Martynova, kopepodların –Kuzey Buz Deni

Cory Richards

Uçurumlardaki ve yamaçlardaki kayaların arasına yuva kuran küçük alk kuşlar

Cory Richards

El Değmemiş Denizler Keşif Gezisi’nde çalışan Rus güvenlik görevlisi, Kren

Cory Richards

Kutup ayıları genelde deniz buzunun üstünde avladıkları halkalı fok ve saka

Cory Richards

Krenkel İstasyonu’nun harabe haline gelmiş binaları eski sakinlerinin hüzün

Cory Richards

Krenkel İstasyonu’nun harabe haline gelmiş binaları eski sakinlerinin hüzün

Cory Richards

Krenkel İstasyonu’nun harabe haline gelmiş binaları eski sakinlerinin hüzün

Cory Richards

Krenkel İstasyonu’nun harabe haline gelmiş binaları eski sakinlerinin hüzün

Biz meseleye dolaylı yaklaşıyoruz. Murmansk’tan çıkıp Barents Denizi’ni aşarak geldik buraya. 2013’te Franz Josef Toprakları’nda yapılan El Değmemiş Denizler Keşif Gezisi’ne dahil olan ekipte yaklaşık 40 kişiyiz ve amacımız bu ücra takımadaya farklı perspektiflerden –botanik, mikrobiyoloji, ihtiyoloji, ornitoloji ve daha fazlasının gözünden– bakarak incelemek. Franz Josef Toprakları, çoğu Mezozoik Zaman’dan kalma ve üstü bazalt sütunlarla kaplı çökellerden oluşan 192 adayı kapsıyor. Adaların tepeleri o kadar düz ki, buzulsuz haliyle görüldüklerinde (ki giderek öyle görülüyorlar) masadağları andırıyorlar. Geçmiş dönemlerde bu topraklarda bir yerleşim ya da sürekli varlık gösteren topluluklar söz konusu değil. Ancak daha sonraları Sovyetler, adaların birkaçında araştırma istasyonları ve askeri üsler inşa ediyor. 1990’larda adalardaki varlıkları çok azalmış olsa da, şimdilerde erimenin artması, yeni deniz rotaları ve içerdikleri ekonomik olasılıklar nedeniyle Rusya hükümeti yeniden bu bölgeyle ilgilenmeye başlamış durumda.Bir ay boyunca takımadada zikzaklar çiziyor; hava koşullarına göre karşımıza çıkan fırsatları değerlendiriyor; buzu ve buzulları iten rüzgârdan kaçıp, kutup ayıları izin verdiğinde karaya çıkıyor; morsları, buz martılarını ve Grönland balinalarını hayranlıkla izliyor, bugüne dek çok az verinin toplandığı yerlerde veri topluyoruz.Kuzey Kutup Dairesi’nin 800 deniz mili kuzeyindeyiz. Polaris adlı gemimiz içi yeniden düzenlenmiş bir turist gemisi; dolaplar laboratuvara dönüştürülmüş, yemek masalarının üstünde mikroskoplar var ve salonun tamamı, dalgıçlarımızı sıfırın altında 1 derecelik suda koruyacak kuru elbiseler dahil olmak üzere dalış ekipmanıyla dolu.

Ekipte Ruslar, Amerikalılar, İspanyollar, İngilizler, birkaç Fransız ve bir Avustralyalı var. Her gün bir bölümümüz en son demir attığımız adanın yakınlarında yürüyüş yapmak, kuşları halkalamak, morsları saymak veya bitki toplamak için karaya çıkarken, bazılarımız da deniz mikroorganizmaları, algler, omurgasızlar ve balıkların bir dökümünü yapmak için soğuk suya dalış yapıyor. Yürüyüş yaptığımız günler bazen uzun ama daima karanlık çökmeden gemide oluyoruz. Çünkü karanlık asla çökmüyor. Güneş batmıyor; sadece kuzey gökyüzünde daireler çiziyor. Dalışlar kısa ama kuru elbisesinin içine Ninja Kaplumbağalar iç çamaşırı giyen biri için bile olağanüstü soğuk. Feodor Romanenko’nun bakış açısı burada bulunan diğer insanların arasında sadece bilim için değil, moralleri yüksek tutmak için de özellikle önemli. Çünkü jeolojiye farklı bir enerji katıyor.

Devamını National Geographic Türkiye'nin Ağustos 2014 sayısında veya iPad Ağustos 2014 edisyonunda okuyabilirsiniz.

Yorum Yaz

Toplam Yorum: 1

Yorum yapabilmek için giriş yapmanız gerekmektedir.

S S

1208 GÜN ÖNCE

test

Cory Richards

Morslar, Hooker Adası yakınlarındaki keşif gemisine yaklaşıyor. Yaz aylarında deniz buzu azaldığında morslar kıyılarda toplanıyor; ama burada yiyeceğin az olmasının yanı sıra yavruların ezilme riski var.

Cory Richards

Rusya Bilimler Akademisi’nden Daria Martynova, kopepodların –Kuzey Buz Denizi’ndeki besin zinciri açısından yaşamsal önem taşıyan minik kabuklular– çeşitliliğini denetlemek için su sütunundan örnek alıyor.

Cory Richards

Uçurumlardaki ve yamaçlardaki kayaların arasına yuva kuran küçük alk kuşları Rubini Kayası’nın arka tarafında turluyor; üreme alanlarının üzerinde yaptıkları bu dairesel harekete “atlıkarınca uçuşu” deniyor. Bu hareketin amacınıysa kimse bilmiyor.

Cory Richards

El Değmemiş Denizler Keşif Gezisi’nde çalışan Rus güvenlik görevlisi, Krenkel İstasyonu’nun kalıntıları arasında bile silahla geziyor. Tehdit gayet gerçek: 2011 yılında bir ayı, burada kalan birini öldürdü.

Cory Richards

Kutup ayıları genelde deniz buzunun üstünde avladıkları halkalı fok ve sakallı foklarla beslenir. Karadayken deniz kuşları, yumurta, hatta ot bile yerler. Bu hayvan günlerce Rubini Kayası’nın altında otlandı –sonra da uzaktan kumandalı kamerayı yedi.

Cory Richards

Krenkel İstasyonu’nun harabe haline gelmiş binaları eski sakinlerinin hüzünlü izlerini taşıyor. Keşif gezisi üyeleri ve bir Rus güvenlik görevlisi buz gibi evleri, ofisleri ve yerleşimin film arşivini inceliyor.

Cory Richards

Krenkel İstasyonu’nun harabe haline gelmiş binaları eski sakinlerinin hüzünlü izlerini taşıyor. Keşif gezisi üyeleri ve bir Rus güvenlik görevlisi buz gibi evleri, ofisleri ve yerleşimin film arşivini inceliyor.

Cory Richards

Krenkel İstasyonu’nun harabe haline gelmiş binaları eski sakinlerinin hüzünlü izlerini taşıyor. Keşif gezisi üyeleri ve bir Rus güvenlik görevlisi buz gibi evleri, ofisleri ve yerleşimin film arşivini inceliyor.

Cory Richards

Krenkel İstasyonu’nun harabe haline gelmiş binaları eski sakinlerinin hüzünlü izlerini taşıyor. Keşif gezisi üyeleri ve bir Rus güvenlik görevlisi buz gibi evleri, ofisleri ve yerleşimin film arşivini inceliyor.

Cory Richards

Hooker Adası’nın dağlık burunlarından biri olan Rubini Kayası’nın sarp yüzü, yuva yapmış binlerce çift deniz kuşuna ev sahipliği yapıyor. Kara ayaklı martılar, küçük alk kuşları, kutup martıları, kalın gagalı alk kuşları ve kutup fırtınakuşları üremek üzere yazın buraya geliyor.

Cory Richards

Ilyushin–14T kargo uçağının enkazı, Krenkel İstasyonu adını taşıyan eski Sovyet meteoroloji araştırma merkezinin bulunduğu Hayes Adası’ndaki zorlu günlerin kanıtı niteliğinde. İstasyonda günümüzde sadece küçük bir ekip çalışıyor.